HPV Yıllar Sonra Ortaya Çıkar mı?

HPV, yani insan papilloma virüsü, cinsel temas ve yakın cilt teması yoluyla bulaşabilen oldukça yaygın bir virüs grubudur. HPV’nin çok sayıda farklı tipi bulunur. Bazı tipler herhangi bir belirti oluşturmadan vücut tarafından kontrol altına alınabilirken bazı tipler genital siğillere, bazı yüksek riskli tipler ise enfeksiyon kalıcı hale geldiğinde hücresel değişikliklere ve çeşitli kanserlere neden olabilir.

HPV ile ilgili en sık merak edilen konulardan biri, virüsün yıllar sonra yeniden ortaya çıkıp çıkamayacağıdır. Özellikle daha önce HPV testi negatif olan veya uzun süre herhangi bir belirti yaşamayan bir kişide daha sonra HPV pozitifliği saptandığında şu sorular gündeme gelebilir:

“HPV bana yıllar önce bulaşmış olabilir mi?”

“Yıllar önceki bir enfeksiyon şimdi tekrar ortaya çıkabilir mi?”

“Bugünkü HPV pozitifliği yeni bir enfeksiyon anlamına mı geliyor?”

“HPV yıllarca sessiz kalabilir mi?”

Bu soruların yanıtı önemlidir. Çünkü HPV’nin bugün saptanması, virüsün mutlaka yakın zamanda edinildiği anlamına gelmez.

CDC, HPV enfeksiyonlarının partnerler arasında sıklıkla paylaşılabildiğini ve enfeksiyonun kaynağının çoğu zaman belirlenemediğini belirtmektedir. Ayrıca HPV testlerinin ilk maruziyetten yıllar sonra pozitifleşebileceğini ve bunun daha önce sessiz kalan bir enfeksiyonun yeniden saptanabilir hale gelmesiyle ilişkili olabileceğini bildirmektedir.

Bu nedenle HPV’nin yıllar sonra saptanması tıbben mümkün bir durumdur.

HPV yıllar sonra ortaya çıkabilir mi?

Evet.

Bir kişinin HPV ile daha önce karşılaşmış olması ve enfeksiyonun uzun süre herhangi bir belirti oluşturmadan seyretmesi mümkündür. Daha sonraki yıllarda yapılan bir testte HPV yeniden saptanabilir hale gelebilir.

Burada “ortaya çıkmak” ifadesinin dikkatli kullanılması gerekir. Çünkü HPV testinin pozitif hale gelmesi ile virüsün vücuda ilk kez girmesi aynı olay değildir.

Örneğin bir kişi 25 yaşında HPV ile karşılaşmış olabilir. O dönemde herhangi bir belirti yaşamamış ve HPV testi yapılmamış olabilir. Daha sonraki yıllarda yapılan bir tarama sırasında HPV saptanabilir.

Bu durumda HPV’nin mutlaka yakın zamanda bulaştığını söylemek mümkün değildir.

CDC, HPV testlerinin ilk maruziyetten yıllar sonra pozitif hale gelebileceğini ve bunun latent enfeksiyonun yeniden aktivasyonu ile ilişkili olabileceğini belirtmektedir.

Dolayısıyla:

“HPV bugün pozitif çıktı → virüs bugünlerde bulaştı”

şeklindeki bir çıkarım bilimsel olarak kesin değildir.

HPV yıllarca sessiz kalabilir mi?

Evet.

HPV enfeksiyonlarının önemli bir bölümü herhangi bir belirti oluşturmaz. WHO’ya göre HPV enfeksiyonlarının yaklaşık yüzde 90’ında vücut enfeksiyonu kendiliğinden kontrol altına alabilir. Çoğu enfeksiyon bir ila iki yıl içerisinde bağışıklık sistemi tarafından kontrol edilir.

Ancak HPV ile karşılaşan herkesin enfeksiyonu aynı şekilde seyretmez.

Bazı enfeksiyonlar kısa süre içerisinde saptanamaz hale gelirken bazıları daha uzun süre devam edebilir. Bazı durumlarda ise daha önce sessiz kalan enfeksiyonun ilerleyen yıllarda yeniden saptanabilir hale gelmesi söz konusu olabilir.

Bu nedenle kişinin yıllar boyunca hiçbir belirti yaşamaması, geçmişte HPV ile hiç karşılaşmadığını kesin olarak kanıtlamaz.

Özellikle HPV’nin çoğu zaman belirti vermemesi, enfeksiyonun ne zaman edinildiğini belirlemeyi zorlaştıran temel faktörlerden biridir.

HPV neden yıllar sonra pozitif çıkabilir?

Bunun birden fazla açıklaması olabilir.

İlk ihtimal, kişinin yakın zamanda yeni bir HPV enfeksiyonu edinmiş olmasıdır.

İkinci ihtimal ise daha önce edinilmiş bir enfeksiyonun o dönemde saptanamayacak düzeyde olması ve daha sonra yeniden saptanabilir hale gelmesidir.

CDC, HPV testlerinin ilk maruziyetten yıllar sonra pozitifleşebileceğini ve bunun latent enfeksiyonun yeniden aktivasyonu ile ilişkili olabileceğini ifade etmektedir.

Dolayısıyla yıllar sonra elde edilen pozitif bir HPV sonucu için yalnızca tek bir açıklamaya odaklanmak doğru değildir.

Örneğin:

• Kişi yakın zamanda yeni bir HPV tipi edinmiş olabilir.
• Daha önce edinilmiş HPV enfeksiyonu daha sonra yeniden saptanabilir hale gelmiş olabilir.
• Önceki testte enfeksiyon saptanamamış olabilir.
• Farklı zamanlarda farklı HPV tipleriyle karşılaşılmış olabilir.

Bu nedenle tek bir HPV testinden hareketle enfeksiyonun kesin başlangıç tarihini belirlemek mümkün değildir.

Yıllar önce HPV negatifti, şimdi pozitif çıktı. Bu ne anlama gelir?

Bu durum özellikle sık karşılaşılan bir sorudur.

Bir kişinin önceki HPV testi negatifken yıllar sonra yapılan testinin pozitif çıkması, ilk bakışta yeni bir enfeksiyon düşünülmesine neden olabilir. Ancak yalnızca bu iki test sonucu karşılaştırılarak HPV’nin ne zaman edinildiğini kesin olarak belirlemek mümkün değildir.

Önceki negatif test, testin yapıldığı sırada alınan örnekte HPV’nin saptanmadığını gösterir.

Daha sonraki pozitif test ise o tarihte HPV’nin saptandığını gösterir.

Ancak iki test arasında virüsün mutlaka edinilmiş olduğunu kanıtlamaz.

Örneğin bir kişinin 2022 yılında HPV testi negatif, 2026 yılında ise pozitif olabilir. Bu sonuçlar, HPV’nin 2022 ile 2026 arasında edinilmiş olabileceği ihtimalini dışlamaz. Fakat aynı zamanda daha önce edinilmiş bir enfeksiyonun daha sonra yeniden saptanabilir hale gelmesi ihtimalini de tek başına ortadan kaldırmaz.

CDC’nin belirttiği gibi HPV testleri ilk maruziyetten yıllar sonra pozitif hale gelebilir.

Bu nedenle:

“Önce negatifti, sonra pozitif oldu; kesin olarak son yıllarda bulaştı.”

şeklinde bir sonuç çıkarmak doğru değildir.

HPV yıllarca belirti vermeden kalabilir mi?

Evet.

HPV enfeksiyonlarının çoğu belirti oluşturmaz. Bu nedenle kişi virüsü taşıdığını bilmeden yaşamını sürdürebilir. WHO da çoğu HPV enfeksiyonunun herhangi bir belirti oluşturmadan seyrettiğini ve vücut tarafından kontrol altına alındığını belirtmektedir.

Özellikle genital bölgede bulunan HPV enfeksiyonlarının önemli bir kısmında kişi gözle görülür bir lezyon fark etmeyebilir.

Bu nedenle:

“Yıllarca hiçbir belirti yaşamadım, o halde HPV yıllar önce bende olamazdı.”

şeklindeki düşünce doğru değildir.

Aynı şekilde:

“Yıllar sonra HPV saptandı, demek ki virüs yeni bulaştı.”

sonucu da yalnızca test sonucuna dayanılarak çıkarılamaz.

Yıllar sonra çıkan genital siğil eski HPV’den kaynaklanabilir mi?

Evet, mümkün olabilir.

Genital siğiller HPV enfeksiyonunun görülebilen belirtilerinden biridir. Ancak siğilin bugün fark edilmesi, HPV enfeksiyonunun bugün edinildiği anlamına gelmez.

Bir kişi HPV ile daha önce karşılaşmış olabilir ve uzun süre herhangi bir siğil fark etmeyebilir. Daha sonraki bir dönemde genital bölgede siğil ortaya çıkabilir veya daha önce çok küçük olan bir lezyon kişi tarafından ilk kez fark edilebilir.

Bu nedenle genital siğilin ortaya çıkış zamanı ile HPV’nin edinilme zamanı aynı kabul edilmemelidir.

Ayrıca genital siğillere neden olan HPV tipleri ile kanser açısından yüksek risk taşıyan HPV tipleri aynı değildir. WHO, bazı HPV tiplerinin genital siğillere, bazı yüksek riskli tiplerin ise kalıcı enfeksiyon halinde kansere yol açabildiğini belirtmektedir.

HPV yıllar sonra yeniden aktifleşebilir mi?

CDC, daha önce latent durumda bulunan HPV enfeksiyonlarının yıllar sonra yeniden aktive olmasıyla HPV testlerinin tekrar pozitifleşebileceğini belirtmektedir.

Ancak burada önemli bir nokta vardır: Her HPV pozitifliği mutlaka “yeniden aktivasyon” anlamına gelmez.

Yeni bir enfeksiyon da mümkündür.

Bu nedenle bir kişinin yıllar sonra HPV testinin pozitif çıkması durumunda, yalnızca test sonucuna bakılarak:

“Bu eski HPV’nin yeniden aktifleşmesi.”

veya

“Bu kesinlikle yeni bulaş.”

demek çoğu durumda mümkün değildir.

Doktorlar test sonucunu kişinin yaşı, önceki testleri, varsa sitoloji sonuçları, HPV tipi ve klinik durum gibi diğer bilgilerle birlikte değerlendirir.

HPV’nin yıllar sonra ortaya çıkması kanser olduğum anlamına gelir mi?

Hayır.

HPV pozitifliği ile kanser aynı şey değildir.

CDC, pozitif HPV testinin kişinin kanser olduğu anlamına gelmediğini açıkça belirtmektedir.

HPV enfeksiyonlarının büyük bölümü bağışıklık sistemi tarafından kontrol edilir. Kanser açısından asıl önemli durum, özellikle yüksek riskli HPV tiplerinden birinin kalıcı enfeksiyona dönüşmesidir.

WHO’ya göre yüksek riskli HPV enfeksiyonlarının kalıcı hale gelmesi rahim ağzı kanserinin temel nedenidir. Bununla birlikte HPV enfeksiyonu ile kanser gelişimi arasında genellikle uzun bir zaman vardır. WHO, rahim ağzı kanserinin HPV enfeksiyonundan sonra gelişmesinin genellikle yıllar sürdüğünü ve bazı durumlarda yaklaşık 15–20 yıllık bir süreç söz konusu olabildiğini belirtmektedir.

Dolayısıyla yıllar sonra HPV saptanması tek başına kanser geliştiğini göstermez.

HPV yıllar sonra ortaya çıkarsa daha önceki partnerden bulaşmış olabilir mi?

Evet, bu ihtimal tamamen dışlanamaz.

HPV’nin edinildiği zamanı ve kaynağı çoğu durumda belirlemek mümkün değildir. CDC, HPV enfeksiyonlarının partnerler arasında sıklıkla paylaşıldığını ve enfeksiyonun kaynağının çoğu zaman belirlenemediğini belirtmektedir.

Bu nedenle bir kişide yıllar sonra HPV saptandığında enfeksiyonun:

• mevcut partnerden,
• geçmişteki bir partnerden,
• daha eski bir cinsel temastan,
• yakın zamanda gerçekleşmiş yeni bir temastan

kaynaklandığını yalnızca test sonucuna bakarak söylemek mümkün değildir.

Bu durum özellikle çiftler açısından önemlidir. HPV pozitifliğinin ortaya çıkması tek başına yakın zamanda gerçekleşmiş bir cinsel ilişkinin kanıtı olarak değerlendirilmemelidir.

HPV’nin yıllar sonra çıkması eşimin beni aldattığını gösterir mi?

Hayır.

Bir kişinin yıllar sonra HPV testinin pozitif olması, tek başına partnerinin yakın zamanda başka biriyle cinsel ilişki yaşadığını göstermez.

Bunun temel nedeni HPV’nin zamanlamasının çoğu durumda kesin olarak belirlenememesidir.

Bir kişi HPV’yi ilişkinin başlamasından önce edinmiş olabilir ve enfeksiyon uzun süre sessiz kalmış olabilir. Daha sonra yapılan bir testte HPV yeniden saptanabilir hale gelebilir.

CDC de HPV enfeksiyonunun kaynağının çoğu zaman belirlenemediğini ve testlerin ilk maruziyetten yıllar sonra pozitifleşebileceğini belirtmektedir.

Bu nedenle HPV sonucu tek başına partnerin sadakati veya sadakatsizliği hakkında tıbbi kanıt oluşturmaz.

Yıllar sonra HPV çıkması yeni bulaş ihtimalini tamamen ortadan kaldırır mı?

Hayır.

Eski bir enfeksiyonun yeniden saptanabilir hale gelmesi mümkün olduğu gibi, yeni bir HPV enfeksiyonu da mümkündür.

Bu nedenle yıllar sonra ortaya çıkan HPV pozitifliği için iki temel ihtimal birlikte düşünülebilir:

• Daha önce edinilmiş bir HPV enfeksiyonu yeniden saptanabilir hale gelmiş olabilir.
• Kişi daha sonraki bir dönemde yeni bir HPV enfeksiyonu edinmiş olabilir.

Rutin HPV testleri bu iki durumu her zaman birbirinden kesin olarak ayıramaz.

Bu nedenle test sonucundan yola çıkarak enfeksiyonun kesin olarak hangi tarihte başladığını söylemek mümkün değildir.

HPV’nin yıllar sonra ortaya çıkması neden önemlidir?

Bu durumun önemli olmasının nedeni, HPV test sonucunun kişinin geçmişi hakkında yanlış yorumlanmasını önlemektir.

Örneğin bir kişi yıllar boyunca tek bir partnerle birlikte olmuş olabilir ve daha sonra HPV testi pozitif çıkabilir. Bu sonuç, tek başına partnerlerden birinin yakın zamanda başka bir kişiyle cinsel ilişki yaşadığını kanıtlamaz.

Benzer şekilde bir kişi geçmişte HPV ile karşılaşmış olabilir ve yıllar sonra yapılan taramada virüs yeniden saptanabilir.

Bu nedenle HPV konusunda test sonucunun zamanlaması ile enfeksiyonun edinilme zamanını birbirinden ayırmak gerekir.

Tıbbi açıdan asıl önemli olan çoğu zaman “HPV tam olarak ne zaman bulaştı?” sorusundan ziyade, mevcut enfeksiyonun hangi HPV tipi olduğu, kalıcı olup olmadığı ve kişinin gerekli tarama veya takip programına uygun şekilde değerlendirilip değerlendirilmediğidir.

HPV yıllar sonra pozitif çıkarsa ne yapılmalı?

HPV testi pozitif çıkan kişinin öncelikle bunun tek başına kanser tanısı olmadığını bilmesi gerekir.

Özellikle rahim ağzı bulunan kişilerde sonraki değerlendirme; HPV tipine, sitoloji veya smear sonucuna, kişinin önceki tarama sonuçlarına ve yaş gibi klinik özelliklere göre belirlenebilir.

Doktor gerekli gördüğünde:

• HPV tipinin değerlendirilmesini,
• smear veya sitoloji sonucunun incelenmesini,
• önceki HPV sonuçlarının karşılaştırılmasını,
• belirli bir süre sonra tekrar test yapılmasını,
• gerekli durumlarda kolposkopi gibi ileri değerlendirmeleri

önerebilir.

Burada izlenecek yol, her HPV pozitifliği için aynı değildir.

Bu nedenle internet üzerinden yalnızca tek bir test sonucuna bakarak kişiye özel takip kararı vermek doğru değildir.

HPV yıllar sonra ortaya çıkarsa aşı yapılabilir mi?

HPV aşısının mevcut HPV enfeksiyonunu tedavi etmek amacıyla kullanılmadığı bilinmelidir. Ancak daha önce karşılaşılmamış HPV tiplerine karşı koruma sağlayabilir.

WHO, HPV aşılarının HPV’ye bağlı hastalıkların önlenmesinde önemli bir koruyucu yöntem olduğunu belirtmektedir.

Dolayısıyla geçmişte veya şu anda bir HPV tipi saptanmış olması, kişinin aşıdan diğer kapsanan HPV tipleri açısından sağlayabileceği potansiyel yararın otomatik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Aşının uygunluğu yaş, daha önce aşılanma durumu ve kişinin bireysel özellikleri dikkate alınarak sağlık profesyoneliyle değerlendirilmelidir.

HPV yıllar sonra ortaya çıkmasını önlemek mümkün mü?

HPV enfeksiyonunu tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Bununla birlikte risk azaltılabilir.

HPV’den korunmada:

• uygun kişilerde HPV aşısının değerlendirilmesi,
• cinsel ilişkide kondomun doğru ve düzenli kullanılması,
• genital bölgede siğil veya şüpheli lezyon bulunması halinde sağlık kuruluşuna başvurulması,
• rahim ağzı bulunan kişilerin önerilen rahim ağzı kanseri taramalarını yaptırması

önemlidir.

Kondom HPV’ye karşı tam koruma sağlamaz. Bunun nedeni virüsün kondom tarafından kapatılmayan cilt bölgelerinden de bulaşabilmesidir. Bununla birlikte doğru ve düzenli kondom kullanımı HPV bulaşma riskini azaltmaya yardımcı olabilir

Sık Sorulan Sorular

Sonuç

“HPV yıllar sonra ortaya çıkar mı?” sorusunun cevabı evet, HPV yıllar sonra yeniden saptanabilir şeklindedir.

Bir kişinin bugün HPV testinin pozitif çıkması, virüsün mutlaka kısa süre önce bulaştığını göstermez. HPV enfeksiyonu daha önce edinilmiş olabilir, uzun süre belirti vermeyebilir ve daha sonraki yıllarda yeniden saptanabilir hale gelebilir. CDC, HPV testlerinin ilk maruziyetten yıllar sonra pozitifleşebileceğini ve bunun latent enfeksiyonların yeniden aktivasyonu ile ilişkili olabileceğini açıkça belirtmektedir.

Bununla birlikte her yıllar sonra ortaya çıkan HPV enfeksiyonunun eski bir enfeksiyon olduğunu söylemek de doğru değildir. Yeni bir HPV enfeksiyonu da mümkündür. Rutin HPV testleri çoğu durumda enfeksiyonun tam olarak ne zaman edinildiğini veya kimden bulaştığını göstermez.

HPV’nin uzun süre sessiz kalabilmesi, test sonuçlarının yorumlanmasında özellikle önemlidir. Önceki bir testin negatif olması, daha sonra ortaya çıkan HPV’nin kesin olarak yeni bulaştığını kanıtlamaz. Aynı şekilde yıllar sonra pozitif sonuç alınması da enfeksiyonun kesin olarak eski olduğunu göstermez.

HPV pozitifliği ayrıca tek başına kanser anlamına gelmez. WHO’ya göre HPV enfeksiyonlarının yaklaşık yüzde 90’ı vücut tarafından kontrol edilir. Kanser açısından esas önem taşıyan durum, özellikle yüksek riskli HPV tiplerinin kalıcı enfeksiyon oluşturmasıdır.

Bu nedenle HPV yıllar sonra saptandığında en doğru yaklaşım, enfeksiyonun kesin olarak hangi yıl veya hangi partner tarafından edinildiğini test sonucundan çıkarmaya çalışmak yerine mevcut HPV sonucunun klinik açıdan değerlendirilmesidir.

Özellikle rahim ağzı bulunan kişilerde HPV tipi, smear veya sitoloji sonucu ve önceki tarama sonuçları birlikte değerlendirilerek uygun takip planı oluşturulmalıdır. HPV pozitifliği tek başına bir kanser tanısı değildir ve tek başına yakın zamanda yaşanmış bir cinsel ilişkinin ya da partnerin sadakatsizliğinin kanıtı olarak kabul edilmemelidir.

Kısacası: HPV yıllar sonra yeniden ortaya çıkabilir veya yeniden saptanabilir hale gelebilir. Bugünkü pozitif sonuç, virüsün bugün bulaştığını göstermez. Yeni enfeksiyon mümkün olmakla birlikte, daha önce edinilmiş ve uzun süre sessiz kalmış bir HPV enfeksiyonunun yıllar sonra yeniden saptanması da mümkündür. Bu nedenle HPV testinden enfeksiyonun kesin başlangıç tarihini veya kaynağını belirlemek çoğu durumda mümkün değildir.