HPV Aşısı Kaç Yaşına Kadar Yapılır?

HPV, yani insan papilloma virüsü, kadınlarda ve erkeklerde enfeksiyona neden olabilen oldukça yaygın bir virüstür. HPV’nin çok sayıda farklı tipi bulunur. Bu tiplerin bir kısmı genital siğillere neden olurken, bazı yüksek riskli tipler uzun süre devam eden enfeksiyonlarda çeşitli kanserlerin gelişimiyle ilişkilendirilebilir.

HPV enfeksiyonlarından korunmanın en önemli yollarından biri HPV aşısıdır.

Ancak HPV aşısı hakkında en çok merak edilen konulardan biri aşının hangi yaşlarda yapılabileceğidir.

HPV aşısı kaç yaşına kadar yapılır?

Bu sorunun cevabı kişinin yaşına, daha önce HPV aşısı olup olmadığına ve kişisel sağlık özelliklerine göre değişebilir.

Güncel CDC önerilerine göre HPV aşısı rutin olarak ergenlik döneminde önerilir, aşıya 9 yaşından itibaren başlanabilir ve daha önce yeterli aşılanmamış kişilerde 26 yaşına kadar tamamlayıcı aşılama önerilir. 27–45 yaş arasındaki bazı yetişkinlerde ise aşının yararı doktorla birlikte değerlendirilerek karar verilebilir. 45 yaş üzerindeki yetişkinler için CDC kapsamında HPV aşısı lisanslı değildir.

Bu nedenle:

“HPV aşısı yalnızca çocuklara yapılır.”

şeklindeki düşünce doğru değildir.

Aynı şekilde:

“45 yaşından önce herkes mutlaka HPV aşısı olmalıdır.”

şeklinde herkese uygulanabilecek tek bir kuraldan söz etmek de doğru değildir.

Aşının uygunluğu kişinin yaşına ve sağlık durumuna göre değerlendirilmelidir.

HPV aşısı hangi yaşta yapılmaya başlanır?

HPV aşısı çocukluk veya ergenlik döneminde uygulanmaya başlanabilir.

CDC, rutin HPV aşılamasını 11–12 yaş civarında önerirken aşının 9 yaşından itibaren başlanabileceğini belirtmektedir.

Bu yaş döneminin tercih edilmesinin temel nedeni aşının önleyici bir aşı olmasıdır.

HPV aşısı mevcut HPV enfeksiyonunu tedavi etmez. Aşının amacı, aşı kapsamında bulunan HPV tipleriyle henüz karşılaşılmadan önce bağışıklık oluşturarak ileride meydana gelebilecek enfeksiyonların ve bunlarla ilişkili bazı hastalıkların önlenmesine yardımcı olmaktır.

Bu nedenle aşının HPV ile karşılaşma ihtimalinden önce yapılması özellikle önem taşır.

HPV aşısı 9 yaşında yapılır mı?

Evet.

HPV aşısı bazı aşılama programlarında 9 yaşından itibaren başlanabilecek bir aşıdır.

Ancak aşının hangi yaşta başlanacağı ve kaç doz uygulanacağı kişinin bulunduğu ülkenin bağışıklama programına ve güncel sağlık otoritelerinin önerilerine göre değişebilir.

Özellikle çocukluk ve erken ergenlik döneminde yapılan HPV aşısı, kişinin ilerleyen yıllarda HPV ile karşılaşmasından önce bağışıklık kazanmasına yardımcı olmayı amaçlar.

Bu nedenle HPV aşısı yalnızca cinsel yaşam başladıktan sonra yapılması gereken bir aşı olarak düşünülmemelidir.

HPV aşısı 11–12 yaşında yapılır mı?

Evet.

11–12 yaş, HPV aşılaması açısından önerilen rutin yaş gruplarından biridir. CDC, rutin HPV aşılamasını bu yaşlarda önermektedir.

Bu yaşlarda aşılama yapılmasının temel amacı, kişinin HPV ile karşılaşma ihtimalinden önce bağışıklık geliştirmesine yardımcı olmaktır.

Aşı bu dönemde başlandığında kişinin yaşına göre iki dozluk bir program uygulanabilir.

Ancak aşılama programının ayrıntıları kişinin aşıya başladığı yaş ve sağlık durumuna göre değişebilir.

HPV aşısı 15 yaşından sonra yapılır mı?

Evet.

HPV aşısı 15 yaşından sonra da yapılabilir.

Ancak aşıya 15 yaşında veya daha ileri bir yaşta başlanması durumunda genellikle üç dozluk aşılama programı kullanılır. CDC’ye göre 15–26 yaş arasında aşılamaya başlayan kişiler için önerilen program üç doz şeklindedir.

Bu nedenle çocukluk veya erken ergenlik döneminde HPV aşısı yapılmamış olması, aşının daha sonra uygulanamayacağı anlamına gelmez.

Özellikle 15–26 yaş arasında olup daha önce HPV aşısı olmayan kişilerin aşılama konusunda sağlık profesyoneliyle görüşmesi uygun olabilir.

HPV aşısı 18 yaşında yapılır mı?

Evet.

18 yaşında olup daha önce HPV aşısı olmamış kişiler için aşılama halen değerlendirilebilir.

Güncel CDC önerilerinde 26 yaşına kadar daha önce yeterli şekilde aşılanmamış kişilere tamamlayıcı HPV aşılaması önerilmektedir.

Bu nedenle:

“18 yaşını geçince HPV aşısı yapılamaz.”

şeklindeki bilgi doğru değildir.

18 yaşındaki bir kişinin HPV aşısına uygunluğu ve doz programı sağlık profesyoneli tarafından belirlenebilir.

HPV aşısı 20 yaşında yapılır mı?

Evet.

20 yaşında olup daha önce HPV aşısı olmamış bir kişi de HPV aşısı açısından değerlendirilebilir.

26 yaşına kadar HPV aşısı olmamış veya aşı serisini tamamlamamış kişiler için tamamlayıcı aşılama önerilmektedir.

20 yaşında aşının yapılmasının yine koruyucu bir değeri olabilir.

Bunun nedeni kişinin HPV’nin bütün tipleriyle daha önce karşılaşmış olmasının zorunlu olmamasıdır.

Kişi bazı HPV tipleriyle karşılaşmış olsa bile aşı kapsamındaki diğer tiplere karşı daha önce enfekte olmamış olabilir.

Ancak aşı mevcut enfeksiyonu tedavi etmez.

HPV aşısı 25 yaşında yapılır mı?

Evet.

25 yaşında olup HPV aşısı olmayan veya aşılama serisini tamamlamamış kişilerde HPV aşısı yapılması güncel öneriler kapsamında değerlendirilebilir.

CDC, 26 yaşına kadar yeterli şekilde aşılanmamış kişiler için tamamlayıcı HPV aşılamasını önermektedir.

Bu nedenle 25 yaşına gelmiş olmak HPV aşısı için geç kalındığı anlamına gelmez.

Aşının hangi dozlarda uygulanacağı ise kişinin aşıya hangi yaşta başladığına göre belirlenir.

HPV aşısı 26 yaşına kadar yapılır mı?

Evet.

26 yaş, HPV aşılamasında önemli bir yaş sınırıdır.

Güncel CDC önerilerine göre daha önce yeterli HPV aşısı olmayan kişilerde 26 yaşına kadar tamamlayıcı aşılama önerilmektedir.

Bu nedenle daha önce HPV aşısı olmayan 20’li yaşlardaki kişilerin aşı konusunda doktoruyla görüşmesi önemlidir.

Ancak burada “26 yaşını doldurduktan sonra HPV aşısı kesinlikle yapılamaz” şeklinde bir sonuç çıkarılmamalıdır.

Çünkü 27–45 yaş arasındaki yetişkinlerde farklı bir değerlendirme yapılmaktadır.

HPV aşısı 27 yaşında yapılır mı?

27 yaşında HPV aşısı konusunda yaklaşım, daha genç yaşlardaki rutin veya tamamlayıcı aşılama yaklaşımından farklıdır.

CDC’ye göre 27–45 yaş arasındaki bazı yetişkinler, daha önce yeterli şekilde aşılanmamışlarsa, doktorlarıyla birlikte değerlendirme yaparak HPV aşısı olmayı tercih edebilir.

Bu yaş grubunda HPV aşısı herkes için rutin olarak önerilmemektedir.

Bunun önemli nedenlerinden biri, yetişkinlerin daha önce HPV’nin bazı tipleriyle karşılaşmış olma ihtimalinin daha yüksek olmasıdır.

Ancak kişinin gelecekte yeni bir HPV enfeksiyonu geçirme ihtimali ve aşıdan sağlayabileceği potansiyel fayda doktor tarafından değerlendirilebilir.

HPV aşısı 30 yaşında yapılır mı?

30 yaşında HPV aşısı yapılması bazı kişilerde doktorla görüşülerek değerlendirilebilir.

27–45 yaş grubunda HPV aşısı için rutin bir “herkese uygulanmalıdır” yaklaşımı yerine ortak karar verme yaklaşımı kullanılmaktadır.

Bu değerlendirmede kişinin gelecekte yeni HPV enfeksiyonu edinme ihtimali, daha önce aşılanıp aşılanmadığı ve kişisel özellikleri dikkate alınabilir.

30 yaşındaki bir kişinin daha önce HPV ile karşılaşmış olması mümkündür.

Ancak HPV’nin çok sayıda tipi bulunduğu için kişinin daha önce karşılaştığı HPV tipleri, aşının kapsadığı bütün tiplerle karşılaşmış olduğu anlamına gelmez.

Bu nedenle karar kişisel olarak verilmelidir.

HPV aşısı 35 yaşında yapılır mı?

35 yaşında da HPV aşısı konusunda doktorla görüşülebilir.

27–45 yaş aralığındaki yetişkinlerde aşının sağlayabileceği fayda kişiden kişiye değişebilir.

CDC, bu yaş grubundaki bazı yetişkinlerde klinisyen ve hasta arasında ortak karar verme yaklaşımını önermektedir.

Burada önemli olan nokta, aşının daha önce edinilmiş HPV enfeksiyonlarını tedavi etmemesidir.

Dolayısıyla 35 yaşındaki bir kişide aşının amacı mevcut HPV’yi ortadan kaldırmak değil, kişinin daha önce karşılaşmamış olabileceği aşı kapsamındaki HPV tiplerine karşı korunmasına yardımcı olmaktır.

HPV aşısı 40 yaşında yapılır mı?

40 yaşındaki yetişkinlerde HPV aşısı rutin bir aşılama olarak değerlendirilmez.

Bununla birlikte 27–45 yaş arasındaki bazı kişiler için doktorla birlikte karar verilerek aşılama yapılması gündeme gelebilir.

Bu yaş grubunda aşıdan beklenen faydanın daha genç yaşlara göre daha düşük olmasının nedenlerinden biri, kişinin yaşamı boyunca HPV ile karşılaşmış olma ihtimalinin artmasıdır.

Ancak her 40 yaşındaki kişinin HPV geçmişi aynı değildir.

Bu nedenle aşının kişiye uygun olup olmadığı bireysel olarak değerlendirilmelidir.

HPV aşısı 45 yaşına kadar yapılır mı?

HPV aşısı açısından 45 yaş önemli bir üst sınır olarak karşımıza çıkar.

Güncel ABD ruhsatlandırma ve CDC önerilerinde HPV aşıları 45 yaş üzerindeki yetişkinler için lisanslı değildir.

27–45 yaş arasındaki kişilerde ise aşılama bazı durumlarda ortak karar verme yöntemiyle değerlendirilebilir.

Dolayısıyla:

“HPV aşısı 45 yaşına kadar herkes için rutin olarak yapılır.”

demek doğru değildir.

Daha doğru ifade şudur:

26 yaşına kadar tamamlayıcı aşılama önerilir; 27–45 yaş arasında ise bazı kişilerde doktorla birlikte karar verilerek aşılama değerlendirilebilir.

45 yaşından sonra HPV aşısı yapılır mı?

45 yaşından sonra HPV aşısı konusunda mutlaka ülkenin güncel ruhsat ve sağlık otoritesi düzenlemeleri dikkate alınmalıdır.

Örneğin CDC kaynaklarında HPV aşılarının 45 yaş üzerindeki yetişkinlerde kullanım için lisanslı olmadığı belirtilmektedir.

Bu nedenle 45 yaşını geçmiş kişilerin internet üzerinden standart bir doz programına göre kendi kendine karar vermesi doğru değildir.

Kişinin bulunduğu ülkedeki güncel uygulama ve mevcut aşıların ruhsat durumu sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmelidir.

26 yaşından sonra HPV aşısı neden farklı değerlendirilir?

HPV aşısının koruyucu özelliği, kişinin daha önce HPV ile karşılaşıp karşılaşmadığından etkilenebilir.

HPV cinsel temas yoluyla oldukça yaygın şekilde bulaşabildiği için yaş ilerledikçe kişinin daha önce bir veya birden fazla HPV tipiyle karşılaşmış olma ihtimali artar.

Bu nedenle aşının toplum düzeyindeki ve bireysel düzeydeki beklenen faydası yaşla birlikte değişebilir.

CDC de 27–45 yaş arasında aşının herkes için rutin olarak önerilmemesinin nedenlerinden biri olarak daha fazla kişinin daha önce HPV’ye maruz kalmış olmasını göstermektedir.

Ancak bu durum:

“26 yaşından sonra HPV aşısının hiçbir faydası yoktur.”

anlamına gelmez.

Bazı kişilerde potansiyel fayda bulunabilir ve bu nedenle doktorla birlikte karar verilmesi önerilir.

Cinsel ilişkiye başladıktan sonra HPV aşısı yapılır mı?

Evet.

Cinsel yaşamın başlamış olması HPV aşısının otomatik olarak yapılamayacağı anlamına gelmez.

Ancak kişinin HPV ile daha önce karşılaşmış olma ihtimali arttığı için aşının sağlayabileceği faydanın değerlendirilmesi önem kazanır.

Aşı, mevcut HPV enfeksiyonlarını tedavi etmez. Buna rağmen kişi HPV’nin bütün aşı kapsamındaki tipleriyle daha önce karşılaşmış olmak zorunda değildir.

Bu nedenle özellikle genç yetişkinlerde HPV aşısı halen önemli bir korunma seçeneği olabilir.

HPV testi yaptırmadan HPV aşısı olunur mu?

HPV aşısı öncesinde herkesin HPV testi yaptırması gereken genel bir kural bulunmamaktadır.

CDC, HPV aşısına uygunluğu belirlemek amacıyla aşı öncesi HPV veya benzeri testlerin rutin olarak gerekli olmadığını belirtmektedir.

Bunun nedeni HPV aşısının mevcut enfeksiyonu tedavi eden bir ilaç olmamasına rağmen gelecekteki bazı HPV enfeksiyonlarına karşı koruma sağlamayı amaçlamasıdır.

Dolayısıyla:

“Önce HPV testi yaptırmak, test negatif çıkarsa aşı olmak gerekir.”

şeklinde genel bir yaklaşım bulunmamaktadır.

Kişinin özel bir sağlık problemi varsa doktor farklı testler önerebilir.

HPV aşısı mevcut HPV enfeksiyonunu tedavi eder mi?

Hayır.

Bu konu HPV aşısı hakkında en sık yapılan yanlış yorumlardan biridir.

HPV aşısı mevcut HPV enfeksiyonunu ortadan kaldırmak için kullanılan bir tedavi değildir.

Aşı daha çok kişinin gelecekte karşılaşabileceği aşı kapsamındaki HPV tiplerine karşı korunmasına yardımcı olur.

Bu nedenle HPV testi pozitif çıkan bir kişinin aşı konusunda doktoruyla ayrıca görüşmesi gerekir.

HPV pozitifliği ile aşı olmanın uygunluğu birbirinden ayrı konulardır.

HPV aşısı erkeklerde hangi yaşlarda önemlidir?

HPV aşısı hem erkekler hem de kadınlar için önem taşıyabilir.

Özellikle erken yaşlarda yapılan aşılama, HPV ile karşılaşmadan önce bağışıklık oluşturulmasına yardımcı olabileceği için önemlidir.

Erkeklerde HPV enfeksiyonu genital siğillerle birlikte penis, anal bölge ve orofarenks bölgesindeki bazı kanserlerle ilişkilendirilebilir.

Bu nedenle HPV aşısı erkek çocuklar ve genç erkekler açısından da önemli bir korunma yöntemidir.

Ancak yetişkin erkeklerde aşının uygunluğu yaş ve bireysel risklere göre değerlendirilmelidir.

HPV aşısı kadınlarda ve erkeklerde aynı yaş sınırına mı sahiptir?

HPV aşısının yaş önerileri kullanılan sağlık sistemi, aşı ruhsatı ve ulusal aşılama politikalarına göre değişebilir.

CDC’nin güncel önerilerinde HPV aşısı hem kadınlar hem de erkekler için rutin olarak ergenlik döneminde önerilmektedir. Aşıya 9 yaşından itibaren başlanabilir; 26 yaşına kadar tamamlayıcı aşılama önerilir. 27–45 yaş arasındaki yetişkinlerde ise kişisel değerlendirmeye dayalı ortak karar verme yaklaşımı kullanılır.

Dolayısıyla erkeklerin HPV aşısı konusunda kadınlardan tamamen farklı bir yaş sınırına sahip olduğu düşünülmemelidir.

HPV aşısı geç yapılırsa etkisi azalır mı?

Aşının mümkün olduğunca HPV ile karşılaşmadan önce uygulanması tercih edilir.

Yaş ilerledikçe kişinin daha önce HPV ile karşılaşmış olma ihtimali arttığından aşının sağlayabileceği genel fayda azalabilir.

Ancak bu, geç yaşta aşının hiçbir faydasının olmadığı anlamına gelmez.

Özellikle 27–45 yaş arasındaki yetişkinlerde karar kişisel değerlendirme temelinde verilebilir.

Bu nedenle “Geç kaldım, artık aşı olamam.” düşüncesi yerine kişinin kendi durumunu doktoruyla değerlendirmesi daha doğru olacaktır.

HPV aşısı kaç doz yapılır?

HPV aşısında doz sayısı aşının başlandığı yaşa ve kişinin bazı sağlık özelliklerine göre değişebilir.

CDC önerilerine göre:

• İlk doz 9–14 yaş arasında yapılmış ve dozlar uygun aralıklarla uygulanmışsa çoğu kişi için 2 doz yeterlidir.
• İlk doz 15 yaş veya sonrasında yapılmışsa genellikle 3 doz uygulanır.
• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde yaşa bakılmaksızın belirli durumlarda 3 doz önerilebilir.

Dozların arasındaki süre de önemlidir.

Bu nedenle HPV aşısı yaptıracak kişinin kendisine verilen aşılama programına u aşısında dozlardan birinin önerilen tarihten daha geç yapılyması gerekir.

HPV aşısının bir dozu gecikirse yeniden başlanır mı?

HPV aşısında dozlardan birinin önerilen tarihten daha geç yapılması, çoğu durumda serinin baştan başlatılması gerektiği anlamına gelmez.

CDC’nin aşılama bilgilerinde, önerilen dozlar arasındaki süre uzamış olsa bile serinin genellikle kaldığı yerden tamamlanabileceği belirtilmektedir.

Ancak kişinin hangi dozları ne zaman yaptırdığı kontrol edilmelidir.

Bu nedenle aşı kartının saklanması ve sonraki dozların sağlık profesyonelinin belirlediği takvime göre tamamlanması önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Sonuç

HPV aşısı kaç yaşına kadar yapılır?

HPV aşısında tek bir yaş sınırından söz etmek yerine kişinin yaşına ve daha önce aşılanıp aşılanmadığına göre değerlendirme yapmak gerekir.

HPV aşısı özellikle ergenlik döneminde, HPV ile karşılaşmadan önce uygulandığında önemli bir korunma sağlar. CDC, rutin aşılamayı 11–12 yaşlarında önermekte ve aşılamaya 9 yaşından itibaren başlanabileceğini belirtmektedir. Daha önce yeterli şekilde aşılanmamış kişiler için tamamlayıcı aşılama 26 yaşına kadar önerilmektedir.

27–45 yaş arasındaki kişilerde ise durum biraz farklıdır. Bu yaş grubunda HPV aşısı herkese rutin olarak önerilmez. Bunun yerine kişinin daha önce HPV ile karşılaşma ihtimali, gelecekte yeni HPV enfeksiyonu edinme riski ve aşıdan sağlayabileceği olası fayda doktorla birlikte değerlendirilir.

45 yaş üzerindeki kişilerde ise HPV aşısının uygunluğu konusunda ülkeye özgü ruhsat ve sağlık otoritesi önerileri dikkate alınmalıdır. Örneğin ABD’de mevcut HPV aşıları 45 yaş üzerindeki yetişkinler için lisanslı değildir.

Ayrıca HPV aşısının mevcut HPV enfeksiyonunu tedavi etmediği unutulmamalıdır. Aşı, kişinin daha önce karşılaşmadığı ve aşının kapsadığı HPV tiplerine karşı korunmasına yardımcı olmak amacıyla uygulanır.

Bu nedenle:

“HPV aşısı için 26 yaşından sonra kesinlikle çok geçtir.”

şeklindeki ifade doğru değildir.

Daha doğru yaklaşım, 26 yaşına kadar tamamlayıcı aşılama önerisini, 27–45 yaş arasında ise kişisel değerlendirmeye dayalı aşı kararını dikkate almaktır.

Sonuç olarak:

HPV aşısı en etkili şekilde HPV ile karşılaşmadan önce uygulanır. Ancak daha önce aşılanmamış yetişkinlerde de yaşa ve kişisel özelliklere göre aşı seçeneği değerlendirilebilir.

Aşıya hangi yaşta başlanacağı, kaç doz uygulanacağı ve kişinin kendi sağlık durumunda aşının uygun olup olmadığı için aile hekimi, çocuk sağlığı ve hastalıkları, kadın hastalıkları ve doğum, üroloji veya enfeksiyon hastalıkları uzmanından güncel bilgi alınması uygun olacaktır.